ئەدىبلەر سالۇنى
  • دادامنىڭ قولى

    (نەسىر)

    مۇختار يۈسۈپ

     دادا شۇ تاپتا سىنىڭ بىلەن كۆرۈشكۈم كەلدى. سىنىڭ قوللىرىڭىنى ئاشۇ قاداق باسقان قوللىرىڭىنى سىلىغۇم كەلدى.سىنىڭ قوللىرىڭىنى سۆيگۈم، يۈزلىرىمگە ياققۇم كەلدى. ئاشۇ سىلاش بەدىلىگە قەلبىمىدىكى ھېجىران ئازاپقا،ئىشقى پىراققا داۋا قىلغۇم كەلدى. ئەمما، ئۇنداق قىلالمىدىم. چۈنكى سەن يېنىمىدا يوق. سىنىڭ يوقلىقىڭ مىنىڭ غېرىپلىقىمنى، دەردۇ-پىغانىمىنى ئاشۇردى. شۇ تاپتا سىنىڭ بىلەن بىر قېتىم كۆرۈشسەم ئىدىم. باھارىم چېچەك ئاچاتتى. چېچەكلىرىم خۇش ئىپار چاچاتتى.

    دادا، جېنىم دادا، ھېلىمۇ ئىسىمىدە تۇرۇپتۇ.  مەن دۇنياغا تۇنجى كۆزۈمنى ئاچقاندا تۇنجى كۆرگەن كىشىم سەن ئىدىك. ئالەمچە مېھىر بىلەن بېشىمىنى سىلىغان قوللىرىڭ شۇ ئىدى. ئۆمىلەشىنى ئۆگەتكەن قوللىرىڭ شۇ ئىدى. مىنى يۆتىلەپ مېڭىشىنى ئۆگەتكەن، يىقىلسام يۆلىگەن  قوللىرىڭ شۇ ئىدى.. ھاياتىمىغا ھايات، قاناتىمغا قانات بولغان قوللىرىڭ شۇ ئىدى ئىدى. كېمىمنى تەل قىلغان، يوقۇمنى ھەل قىلغام قۇللۇرۇڭ شۇ ئىدى. ئەقلىمىگە يەتكەندە سەپەرلەردە يۆتلىگەن،نىشان- مەنزىلنى كۆرسەتكەن قوللىرىڭ شۇ ئىدى. مەن ئاشۇ مىھرلىك، ئۇلۇغلۇق، ساخاۋەت، ھالاۋەت يېغىپ تۇرىدىغان قوللىرىڭىنى پەقەت ئۇنۇتالمايمەن.

    ھېلىمۇ ئىسىمىدە تۇرۇپتۇ. مىنىڭ  13 ياش ۋاقتىلىرىم ئىدى. ئائىلىمىز تولىمۇ نامىرات بۇلۇپ ئائىلىمزدىكى تۆت ئادەم دادامىنىڭ تۆرمۈچىلىك كەسپى بىلەن تاپقان ئازغىنە پۇلىغا تايىنىپ جېنىمىزنى جان ئىتەتتۇق. بىر ياز پەسلى ئىدى. سۈيۈملۈك سەھرايىمىدا جىمى دىھقانلار ئورمىغا چۈشكەن چاغلار بولۇپ قۇلۇم - قوشىنىلار، يۇرىت- مەھەللىدىكىلەر بىزىنىڭ ئۆيگە كىرشكە باشلىدى. ئۇلارنىڭ بەزىللىرى كەكە، پالتلىرىنى قايىتىدىن قاقتۇرسا، بەزىللىرى ئاتلىرىغا تاقا بۇيرۇتۇپ ئاتلىرىنى تاقلىشىتاتتى. بۇ مەزگىلىدە كۆپۈنچە كىشلەر ئورغاق سوقتۇراتتى. بىر كۈنى يېزىمىزدىكى ئوتتۇرا بوي، سىمىزغىنە، ئورا كۆز، گەپنى پىلمۇتىنىڭ ئوقىدەك تىز قىلىدىغان ئەمەت پاخال( كۆپىنچە كىشىلەر شۇنداق ئاتايىتىتى.) كىرىپ:

    -قاسىماخۇن  - دىدى جىدىدى تەلەپپۇزدا -– مەن 20 دانە ئورغان سوقتۇرماقچى ئىدىم. ئەتە ئەتىگەنگىچە تەييار قىلىپ بىرەرسىلەر – دەپ قۇيۇپلا چىقىپ كىتىشكە تەرەددۇق قىلدى. دادام:

    -بۇنچە جىق ئورغاقنى نىمە قىلسىز؟- دىدى ئەجەپلىنىپ

    - سىلەر بىلسىلەر - دىدى دادامغا چۈشەندۇرۇپ - دوڭدە (مەھەللىدىكى كىشلەرمەھەللىنىڭ  ئۈستۈنكى تەرەپتىكى بىر پارچە تېرىم يەرنى شۇنداق دەپ ئاتايىتىتى) 80 مو بوغداينى ئەتىدىن باشلاپ ئورمىسام، دېنى تۈكۈلۈپ كىتەي دەپتۇ. مەدىكار بازىرىدىن ئادەم ئېلىپ كەلگەن. ئۇلارنىڭ ئورغىقى يۇقكەن....جىددى بولسۇن. ئەتە چۇقۇم پۈتسۇن.

    ئەمەت پاخال دادام بىلەن باھاسىنى پۈتۈشۈپ قانداق تىز كىرگەن بولسا شۇنداق تىز چىقىپ كەتتى. قارماققا ئۇ بۈگۈن راسىتىنىلا ئالدىراشتەك قىلاتتى. دادامنىڭ ئويچان كۆزلىرى جىدىدىلەشتى. دادام بىر دوكانغا، بىر ماڭا قاراپ :

      - ئوغلۇم  - دىدى بېشىمىنى يىرىك قوللىرى بىلەن سىلاپ تۇرۇپ -– كەچتە مەكتىپڭدىن بالدۇراق كەلگىن ، ماڭا ياردەم بەرگىن

     مەن «بولىدۇ» دەپ ئارتۇق ئىپادە بىلدۇرمەي  مەكتەپكە كەتتىم. دادام كېچىككىنە تۇمۈرچىلىق دۇكىنىمزدا بازغان ئۇرۇپ ئورغاق سۇقۇپ قېلىپ  قالدى. ئېسيادىم دادامدا ئىدى. «ئۇ قانداق قىلار؟ ئۇلگۈرتەلەرمۇ؟ ئەگەر ئۈلگۈرتەلمەي قالسا....» دىگەنلەر خىيالىمدا ھۆكۈم سۈرەتتى. دادام شۇ ۋاقىتتا « بىر كۈن مەكتەپتىن سوراپ كەلگىن» دىگەن بولسىمۇ «جان »دەپ سوراپ كىلەتتىم. بىراق ئۇ ئەزەلدىن مەكتەپتىن سوراپ دەرستىن قېلىشىمىنى خالىمايىتىتى. مەن بىر كۈنلۈك ئۇقۇشتىن قايىتىپ كەلسەم دادام ئارام  11 تال ئورغاقنىڭ ئەگمىسىنى چىقىرىپ قويوپتۇ. مەن بوغچامىنى قۇيۇپ دادامىنىڭ قېشىغا كەلدىم. دادامغا ياردەملىشىپ بازغان ئورۇشتۇم. ئەمما ھەر قانچە كۈچىسەممۇ بۇ بازغان ئېغىرلىشىپ ئۇنى زادىلا باشقۇرالمايۋاتاتتىم دادام بىر چاغدا:

    -ئوغلۇم، بازغاننى چىڭ تۇتۇپ، يەڭگىل كۆتىرەپ، چىڭ ئۇر! جىگىرىڭ بىلەن ئۇر. مانا مىيەرگە –- دىدى قۇلى بىلەن مەن ئۇرىدىغان ئورۇننى كۆرسىتىپ

    مەن دادامىنىڭ دىگىنى بويىچە  قولىنى كۆرسەتكەن ئورۇندىن قولىنى  تارتىپ بولغىچە ئۇرۇپ ساپتىمەن. «ۋايجان!» دىگەن ئاۋاز بىلەن تەڭ دادامىنىڭ قولىدىكى  بازغان ۋە ياسىلۋاتقان ئورغاق چۈشۈپ كەتتى. دادامىنىڭ قوللىرىدىن قان ئېتىلىپ چىقىۋاتاتتى. كۆزىنى چىڭ يۇمۇپ كېچىككىنە تۈمۈرچىلىك دۇكىنى قانغا قويالدى. دادام بازغان تەگكەن يەرنى مەھكەم تۇتۇپ ئولتۇرۇپ قالدى. ئەنسىز ۋارقىرىغان ئاۋازنى ئاڭلاپ ئاپام ئۆيىدىن چىقىپ كەلدى – دە، دادامىنىڭ يارلانغىنىنى كۆرۈپ ئاللا- چوقان سېلىپ دادامىنى ئۆيگە باشلاپ ئەكىرىپ كەتتى. مەن بازغان ئۇرغان يېرىمىدە خۇددى قاتقان قۇزۇقتەك، ياق، دېۋەڭ بۇلۇپ قالغان ئادەمدەك نىمە قىلارىمىنى بىلەلمەي تۇرۇپ قاپتىمەن. يۈرىكىدىكى ئاچچىق ئەلەم، دەردۇ- پىخان مىنىڭ يالماۋاتاتتى. ئەتىراپىمىدىكى ھەممە نەرسە ماڭا نەپرەت ئۇقۇۋاتاتتى. مەن دادامىنىڭ قولىنى يارلاندۇرغان ھەتتا بىر بارمىقىنىڭ ئىشلىمەسلىكىگە سەۋەبچى بۇلۇپ قالغان ئىدىم. شۇندىن بويان، نەچچە يىلغىچە دادامىنىڭ  چىريىغا قاراشقىمۇ جۇرئەت قىلالمىدىم. گەرچە دادام «ئۇغلۇم، كېرەك يوق، مانا ساقىيىپ كەتتى» دەپ ماڭا تەسەللى بىرۋاتقان بولسىمۇ بىراق، ئاشۇ ئىشلار كۆز ئالدىمغا كىلىپ مىنى ۋىجىدان ئازابقا قويىۋاتاتتى. مەن بەزىدە ئاشۇ بىر قېتىم خاتا ئۇرغان بازغان ئالدىغا  يەنى دادامىنىڭ قولىنىڭ ئۈستىگە چۈشمەي كەينىگە يېنىپ مىنىڭ بېشىمغا چۈشكەن بولسىچۇ دەپ ئويلاپمۇ قالىمەن. شۇندىن بۇيان دادام تۈمۇرچىلىك كەسپنى قىلماي مەھەللىنىڭ تۆۋىنىدىكى ئېقىنغا تۈگمەن چۆرۈپ ئۈگۈتىنى ئۇن قىلىش ئىشلىرى بىلەن مەشخۇل بولدى.نەچچە يىلىدىن كېيىن تەقدىر ئانام ۋە سىڭلىم ئۈچىمىزىنى يىتىم قۇيۇپ دادامىنى ئېلىپ كەتتى. مەن مەڭگۈلۈك ئازاپقا قالدىم.  بازغان ئۇرغان ئىككى قۇلۇمغا قارسام دادامىنىڭ قۇلى كۆز ئالدىمغا كىلىدۇ.

    مانا مەن بۈگۈن چوڭ بولدۇم. دادامىنىڭ كۈچلۈك قوللىرىدىن قولۇم ئۈلگە ئېلىپ  كۈچ قۇۋەتكە تولدى. بولقا ياق، بازغان ئۇرغىدەك بولدۇم.لېكىن....

    دادا،مىنىڭ شۇ تاپتا سىنڭ بىلەن كۆرۈشكۇم كەلدى. ئاشۇ بازغان تەگكەن قوللىرىڭىنى سىلغۇم كەلدى. ئەمما، كۆرشەلمەيمەن. مەن پەقەت «ئاجىز، ئەقلىسز، دېتسىز، ئۇغلۇڭنى كەچۈرگىن» دىيەلەيمەن  تىمساقتەك بۇقۇلداپ يىغلاپ تۇرۇپ.

     2014- يىلى 4- ئاينىڭ 29- كۈنى.ئاقيار

  • مۇخبىرمەن

    2014-05-10 | Tag:

    مۇخبىرمەن

    (بىر مۇخبىرنىڭ تىلىدىن)

    مۇختار يۈسۈپ

    ھەقىقەتنى, توغرىنى سۆزلەيدىغان، مۇخبىرىمەن،

    ھەر سۆزۈمدە ئەل رايىن كۆزلەيدىغان، مۇخبىرىمەن،

    يازغانلىرىم چىنلىقىنىڭ كۆلەڭگىسى، سايىسى،

    خاتالىقى ھەر قاچان تۈزلەيدىغان، مۇخبىرىمەن،

     

    كەسپىم مىنىڭ جاپالىق  رازى ھامان ئۇنىڭغا،

    نەدە بولسا بىر ئۇچۇر يۈزلىنىمەن شۇنىڭغا،

    خۇددى ئالتۇن تاپقاندەك،تاغدىن گۈھەر قازغاندەك-

    شاتلىنىمەن، ئۇھسىنىپ ئۆتمەيدىغان، مۇخبرمەن.

     

    بەزى چاغدا سەپىرىم يىراق سەھىرا- يېزىغا،

    كۆز تاشلايمەن ئۇ يەردە مىھنەتكەشلەر ئىزىغا،

    ئاشۇ ئىزدىن روھىلىنىپ،شاتلىنىمەن ۋەلېكىن

    راھەت ئىزدەپ دالدىغا مۆكمەيدىغان، مۇخبىرمەن.

     

    جۇت- سوغۇقتا بەزىدە ھوردىساممۇ قولۇمىنى،

    بەزى چاغدا بورانلار توسسىمۇ گەر يولۇمىنى،

    يۈزلىنىمەن ئۇنىڭغا روھ قەددىمىنى تىك تۇتۇپ،

    مەزمۇت دەسسەپ قەدەمنى يۆتكەيدىغان، مۇخبىرىمەن.

     

    ئاچ- ئىسسقسىز قالساممۇ بەزەن سايدا، دالىدا،

    ئەل غېمىدا تۇيىمەن قىلغىنىم ئاز- چالىدا،

    ھۇسۇل باشاق تىرەي دەپ، ئەلگە ھۇسۇل بىرەي دەپ

    بوي- بەستىمىنى  پەقەتلا پۈكمەيدىغان، مۇخبىرمەن...

     

    مۇخبىرلىقىنى سۈيىمەن قىلغانلىرىم مۇقەددەس،

    يالغۇز ئەمەس مەن يولدا خەلقىم ھامان ھەمنەپەس

    ئىلھام ئېلىپ خەلقىتىن،باغرى يۇمشاق ئىللىقتىن،

    خەلىقىم بىلەن ياشىرىپ- كۆكلەيدىغان، مۇخبىرىمەن